Ahoana no fiheveran'ny neurologista ny fahalemena?
Rehefa misy olona malemy dia manandrana manavaka ny tena loharanon'ny fahalemena ny neurologista. Ny dingana hafa rehetra amin'ny famaritana ny antony mahatonga ny fahalemena dia manaraka ity dingana lehibe ity. Ny fametrahana tsara ny loharanon'ny olana dia mety ho sarotra ary mitaky fahaizana manokana, fa amin'ny fampiasana toro-lalana fototra, fametrahana fanontaniana mety ary fanaovana fandinihana amin'ny antsipiriany, ny manam-pahaizana momba ny neurologista dia afaka mamaritra ny loharanon'ny fahalemena.
Ireto torolalana manaraka ireto dia fanoritsoritana tsotra fotsiny ny zavatra fampiofanana momba ny neurologista rehefa manombantombana olona iray izay malemy. Na izany aza dia afaka manampy anao hahatakatra izay tadiavin'ny dokotera amin'ny fanontanianao fanontaniana sy hanao fanadinana, ity lahatsoratra ity dia tsy natao hanoloana ny fanadihadiana momba ny fandinihan-tena araka ny tokony ho izy! Ny fahalemena dia mety ho lasa olana goavana indrindra, indrindra raha miparitaka amin'ny fampidirana ireo hozatra tafiditra amin'ny fofona. Raha toa ka mahomby matetika ny olana momba ny neurolojia toy ny fahakiviana, ny fahalemena tsy voamarina dia tokony hokarohina amin'ny dokotera mahay foana.
Rehefa miresaka momba ny fahalemena amin'ny neurologista ianao, dia zava-dehibe ny mahafantatra tsara ny dikan'ny teny hoe "malemy." Ny olona sasany dia mampiasa ny teny hoe "malemy" ka midika hoe "reraka" na "kivy", fa na dia reraka aza ny olona iray ary miezaka mafy izy hitraka, dia mbola afaka manao izany izy. Ny fahalemena izay tena mahakasika ny neurologista dia rehefa tsy afaka manohitra na manohitra zavatra iray izay tsy vitany intsony ny vatana, toy ny hoe misy lanjan'ny ronono mihintsy tampoka eo ho eo.
Izany dia fahasamihafana manan-danja, satria raha toa ka misy aretina, anisan'izany ny hatsiaka mahazatra, dia mety hahatonga ny olona hahatsiaro ho reraka, vitsy kokoa ny aretina mahatonga ny olona ho malemy ara-batana - ary maro amin'ireo trangan-javatra ireo no mety hampidi-doza.
Ny fiasan'ny atidoha dia mampanantena ny hozatra
Ny fikosehana amin'ny hery feno dia miankina amin'ny famantarana elektrika mandeha amin'ny atin'ny ati-doha midina amin'ny tadin'ny hazon-damosina, izay mampitambatra ny nerveuses (ny synapse) eo amin'ny tandroka lava misy ny tadiny izay misy ny aro loza izay mandao ny hazavana ary mandeha any amin'ny .
Niverina indray ny nefesh teo amin'ny fihaonan'ny neuromuscular, ka nandefa ny acetylcholine neurotransmitter mba hilaza ny hozatry ny fifanarahana. Ny kalsioma dia mikoriana any amin'ny fantsom-pitendry ion, ary ny fihodinan'ny spindles dia mihalafo, ka miteraka fitsaboana manokana. Ireo tsipelina mahazatra dia mampita fampahalalana momba izany fifandonana eo amin'ny tsokan-damosina izany mba hisakanana ny fifandraisana amin'ny hozatra mifanohitra amin'ny fotoana mitovy ihany koa, mba hanamafisana ny herin'ny fangalarana. Ohatra, raha miezaka ny mandrindra ny sandry eo amin'ny elatra ny bicep, dia tsy mifanohitra izy io raha toa ka manandrana manitsy ny sandry ny tricep amin'ny ankapobeny - toy izany koa fa ny fifandimbiasan'ny neural dia mampiseho ny tricep mba haka aina mandritra ny fialana bicep.
Ny tsy fahampian-tsakafo ao amin'ny hazondamosina matetika dia miala amin'ny atidoha tsy mety miala amin'ny atidoha, mihazona ny hozatry ny hafanana. Noho izany antony izany, raha tapaka ny tsangan-tsain'ny ati-doha sy ny voan'ny peripheralana, dia mety hihamafy ny henjana sy ny fikoropahana eo amin'ny tongony. Ireo no fantatra amin'ny hoe fitiliana neuron ambony. Mifanohitra amin'izany, ny fitadiavana ny neuron-nify ambany dia ahitana ny fiheverana sy ny fasika . Zava-dehibe ny mamantatra fa na amin'ny lozam-pifamoivoizana na fifandonana mahery vaika dia mety tsy tonga dia avy hatrany ny fantsom-baovao tsy manara-penitra, ary mety mbola tsy voatery hiahiahy ny atidoha na ny tadin'ny hazon-damosina ny dokotera.
Raha fintinina, ny dingana voalohany amin'ny famaritana ny antony mahatonga ny olona malemy dia ny mampitaha ny finday manara-penitra ambony sy ambany, ary mba hamaritana raha ny olana dia miaraka amin'ny rafi-pitabatabemandry na ny rafi-pitabatabana ao an-toerana (ny atidoha sy ny tady rindran-damina).
Mamolavola lesona iray ao amin'ny rafitra Nervous Central
Raha toa ka misy ny fanadihadiana momba ny neurônôkrônana ambony ambony amin'ny fikarohana momba ny neurological, dia mety haniry hanadihady bebe kokoa ny atidoha sy ny tadin'ny hazon-damosina ny dokotera, satria ny famantarana ny famantarana hafa dia afaka mamela bebe kokoa ny toerana misy ilay olana. Ohatra, raha misy olona miondrika eo ambany sehatra iray eo amin'ny tendany, dia manoro hevitra azy ireo fa manana olana amin'ny tadin'ny hazon-damosina izy.
Raha manana olana izy ireo miaraka amin'ny tarehimarika (indrindra raha ny antsasaky ny tarehimarika fotsiny), dia mety ho ao amin'ny atidoha na ny ati-doha ny olana. Noho ny fivadibadin'ny rafi-pitabatabana, dia miforitra eny amin'ny faritry ny atidoha ny fibobeny. Raha somary malemy àry ny tongotrao iray, dia mety ho olana amin'ny faran'ny tadin'ny hazon-damosina na eo amin'ny ilany havia.
Mametraka olana eo amin'ny rafi-pandrefesana periferika
Ny fahalemena noho ny olana amin'ny rafi-pandrefesana dia mety hiteraka olana amin'ny aretim-pivalanana, ny fifindran'ny neuromuscular, na ny hozatra.
Ny voan'ny periphera dia mety ho simba noho ny aretina, ny aretim-panafody, ary amin'ny ankapobeny amin'ny fisalasalana amin'ny andininy kely toy ny foramina , izay aloan'izy ireo amin'ny tohotra. Angamba ny ohatra mahazatra indrindra dia ny radiculopathies , ny taolan-kavina tennis na ny sendikàn'ny tontolon'ny karazam-borona. Ny fiantraikany amin'ny fiasan'ny neuron-nify sy ny fiterahana dia tsy fahita firy, fa mety hampiavaka ny aretina Guillain-Barré sasany , ny sclerose amyotrophika lateral sy ny neuropathie moto.
Ny fifindran'ny neuromuscular dia mety hisy fiantraikany amin'ny tosine na aretina autoimmune izay misoroka ny fanamafisana ara-dalàna ataon'ny neurotransmitter. Ohatra, ny botulinum toxin dia manakana ny fifindran'ny neurotransmitter avy amin'ny terminal nerve. Ao amin'ny myasthenia gravis , ny molekiolan'ny receptor ao amin'ny tazomoka dia notafihan'ny vatan'ny hery fiarovan'ny vatany, ary noho izany dia tsy afaka mamehy ny acetylcholine neurotransmitter rehefa navotsotra.
Misy karazana aretina isan-karazany (myopathies) izay mety hitarika ho amin'ny fahalemena. Matetika ny fahalemena dia misy fiantraikany amin'ny lafiny roa amin'ny vatana, toy ny tranga amin'ny polymyositis, saingy amin'ny tranga hafa dia tsy mety izany. Ohatra, ny fampidirana body myositis dia antony mahazatra ny fahalemen'ny hozatra izay matetika tsy asymmetrika.
Fampahalalana hafa ampiasain'ny mpandinika ny neurologista
Ankoatra ny fametrahana ny lesona, ireo mpampiasa ny neurologista dia mampiasa ny vaovao momba ny fizotran'ny fahalemena sy ny fomba fielezany, mba hamaritana ny antony. Ny dian-tongotra, ohatra, dia mihelina haingana, fa ny fifamindram-po kosa dia afaka volana maromaro hivoatra. Ny lozam-pamoriana dia manan-danja ihany koa: Ny aretin'i Guillain-Barre, ohatra, dia manomboka amin'ny tongotra ary miparitaka any ambony, fa ny botulinum toxin dia miteraka fahalemena izay midina avy eny an-tampon'ny vatana.
Ny isan'ny olana ara-pahasalamana miteraka fahalemena dia tena lehibe. Ny fahafantarana ny toerana misy ilay olana, sy ny lamina mifandray amin'ny fahalemena, dia afaka manampy ny dokotera hamaritra ny lisitry ny olana mety hahitana ny tena meloka. Tsarovy fa ny fahalemena tsy voamarina dia tokony hanadihady hatrany ny mpitsabo matihanina.
Sources:
Hal Blumenfeld, Neuroanatomy amin'ny toeram-pitsaboana. Sunderland: Mpanorina ny Sinauer Associates 2002
Ropper AH, Samuels MA. Adams and Principles of Neurology, 9th ed: The McGraw-Hill Companies, Inc., 2009.